Δυναμικό comeback στις αντλίες θερμότητας: Έκρηξη στις πωλήσεις – Οι εκτιμήσεις και οι προκλήσεις
Η υιοθέτηση αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη είχε επιβραδυνθεί τα τελευταία χρόνια. Το 2022, εγκαταστάθηκαν 2,8 εκατομμύρια μονάδες στην ΕΕ, αλλά ο αριθμός αυτός μειώθηκε σε 2,7 εκατομμύρια το 2023 και 2,11 εκατομμύρια το 2024. Ωστόσο, χάρη σε έναν συνδυασμό μείωσης του κόστους εγκατάστασης και προγραμμάτων επιδοτήσεων, η πράσινη τεχνολογία έχει επανέλθει στο προσκήνιο.
Η ανανεωμένη εστίαση της Ευρώπης στα ηλεκτρικά συστήματα θέρμανσης συνδέεται στενά με τη συνεχιζόμενη ενεργειακή αστάθεια. Μετά τις αναταράξεις του 2022 που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ήπειρος είχε βρέθηκε αντιμέτωπη με τις υψηλές τιμές φυσικού αερίου και την αβεβαιότητα στον εφοδιασμό. Αυτή η μεταβλητότητα δεν έχει υποχωρήσει. Αντίθετα, η αναζωπύρωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, συμβάλλοντας σε ευρύτερες ελλείψεις και παρατεταμένες αυξήσεις τιμών.
Νοικοκυριά σε όλη την Ευρώπη, πολλά από τα οποία εξακολουθούν να βασίζονται στο φυσικό αέριο για θέρμανση και μαγείρεμα, αισθάνονται άμεσα την πίεση μέσω αυξημένων λογαριασμών. Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπάνησε επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ενέργειας μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες, γεγονός που υπογραμμίζει το μέγεθος της εξάρτησης από εξωτερικές πηγές.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες σε διεθνείς διαταραχές. Αυτή η δομική ευαλωτότητα έχει γίνει βασικός παράγοντας για την αυξανόμενη στροφή προς εναλλακτικές λύσεις όπως οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μεταφέροντας τη θέρμανση στην ηλεκτρική ενέργεια.
Οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη υπερδιπλασιάστηκαν από το 2015 έως το 2025, φτάνοντας τις 2,35 εκατομμύρια μονάδες. Η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ώθησε τις πωλήσεις σε περισσότερα από 3 εκατομμύρια το 2022, αλλά έκτοτε έχουν μειωθεί καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν μειωθεί και οι κυβερνήσεις έχουν καταργήσει τα προγράμματα επιδοτήσεων.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντλιών Θερμότητας ( EHPA ), οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 10,3% σε 16 ευρωπαϊκές χώρες το 2025. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου πωλήθηκαν 2,62 εκατομμύρια οικιακές μονάδες, ανεβάζοντας το σύνολο σε 28 εκατομμύρια σε όλη την ήπειρο.
Οι πρωταγωνιστές
Η Σκανδιναβία παραμένει η μεγαλύτερη αγορά, όσον αφορά τις πωλήσεις σε σύγκριση με το μέγεθος του πληθυσμού – με περισσότερες από 30 αντλίες θερμότητας να πωλούνται ανά 1.000 νοικοκυριά σε τρία βασικά έθνη από το 2025.
Η Νορβηγία ηγείται της κούρσας, με 662 αντλίες θερμότητας ανά 1.000 νοικοκυριά, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (548), τη Σουηδία (509) και τη Δανία (229).
Αυτά τα συνήθως ψυχρά έθνη έχουν αποδείξει ότι οι αντλίες θερμότητας εξακολουθούν να είναι πολύ αποτελεσματικές σε χαμηλές θερμοκρασίες , μια κοινή παρανόηση που έχει αποτρέψει τους Ευρωπαίους από το να κάνουν τη μετάβαση.
Από τις 16 ευρωπαϊκές χώρες που συμμετείχαν στο δείγμα, η Γαλλία κατατάσσεται πέμπτη, με 216 αντλίες θερμότητας ανά 1.000 νοικοκυριά. Ακολουθούν το Βέλγιο (196), η Ιταλία (184) και η Ελβετία (179).
Οι αντλίες θερμότητας ξεπερνούν τους λέβητες αερίου
Στη Γερμανία, οι αντλίες θερμότητας έχουν γίνει η τεχνολογία θέρμανσης με τις καλύτερες πωλήσεις, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ήμισυ (48%) όλων των νέων συστημάτων θέρμανσης που πωλήθηκαν στη χώρα πέρυσι. Πρόκειται για αύξηση 21% σε σύγκριση με το 2024, με 299.000 μονάδες να πωλούνται – ενώ το μερίδιο των λεβήτων αερίου μειώθηκε επίσης στο 44%.
«Τα νέα στοιχεία υπογραμμίζουν πώς η Γερμανία μπορεί να μειώσει την εξάρτησή της από τις διακυμάνσεις των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου», λέει η Corinna Enders της γερμανικής ενεργειακής υπηρεσίας dena.
Στο Βέλγιο, οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας αυξήθηκαν επίσης κατά 7% στις 11.000 μονάδες. Οι ειδικοί λένε ότι η απότομη αύξηση οφείλεται στους νέους περιορισμούς στη θέρμανση με ορυκτά καύσιμα και στη μείωση του ΦΠΑ στις αντλίες θερμότητας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο ιστορικά είχε μια από τις χειρότερες καταγραφές αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη, είδε τις πωλήσεις να αυξάνονται κατά 27% πέρυσι, φτάνοντας τις 125.000 μονάδες. Το κυβερνητικό Σχέδιο Αναβάθμισης Λεβήτων, το οποίο παρέχει στα επιλέξιμα νοικοκυριά επιχορήγηση 7.500 λιρών (περίπου 8.658 ευρώ) για μια αντλία θερμότητας με πηγή αέρα ή εδάφους, έχει πιστωθεί την άνθηση.
Τα κίνητρα των Βρυξελλών
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν τώρα να ενθαρρύνουν περισσότερες εγκαταστάσεις αντλιών θερμότητας, ώστε να μειωθεί η χρήση ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης.
Έχει ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ευνοϊκά φορολογικά ή χρηματοδοτικά προγράμματα προκειμένου να αυξήσουν τις πωλήσεις σε περίπου 4 εκατομμύρια μονάδες ετησίως το 2030, κάτι που, όπως λέει, θα βοηθήσει στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά τουλάχιστον 16%.
Στη Γαλλία, τα κυβερνητικά σχέδια για διπλασιασμό της δημόσιας στήριξης στα 10 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2030 δεν έχουν ακόμη επηρεάσει τις πωλήσεις, δήλωσε η εθνική ένωση αντλιών θερμότητας της χώρας, αλλά η ανάπτυξη επιστρέφει.
Εν τω μεταξύ, η Γερμανία απολαμβάνει παρόμοια ανάπτυξη με το 2022, αφού αντιμετώπισε μια «τεράστια οπισθοδρόμηση» το 2023, όταν τα υψηλότερα επιτόκια οδήγησαν σε λιγότερες επιδοτήσεις και η τιμή του φυσικού αερίου μειώθηκε, οδηγώντας σε μείωση της ζήτησης για αντλίες θερμότητας, ανέφερε η EHPA.
Οι επιδοτήσεις για την εγκατάσταση είναι σημαντικές επειδή, ενώ το κόστος λειτουργίας των αντλιών θερμότητας είναι συχνά χαμηλό, η εγκατάστασή τους μπορεί να είναι πολύ πιο ακριβή από τους λέβητες αερίου.
Ο Norbert Schiedeck, διευθύνων σύμβουλος του γερμανικού ομίλου Vaillant, ενός κορυφαίου κατασκευαστή αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη, δήλωσε ότι βλέπει μια αύξηση του ενδιαφέροντος για τις αντλίες θερμότητας, αλλά προειδοποίησε ότι είναι πολύ νωρίς για να προβλέψει μια παρόμοια άνθηση με αυτήν που παρατηρήθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και ότι απαιτείται «συνέπεια» με τα προγράμματα επιδοτήσεων.
«Είδαμε καλή εισροή παραγγελιών τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, αλλά είναι λίγο νωρίς για να κρίνουμε ήδη τον πλήρη αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ», είπε.
Ενώ το 2022 οι ελλείψεις φυσικού αερίου αύξησαν αμέσως τη ζήτηση, πρόσθεσε, «δεν υπάρχει πρόβλημα εφοδιασμού στον ίδιο βαθμό αυτή τη φορά».
Η διαφορετική περίπτωση της Πολωνίας
Αντιθέτως, οι αντλίες θερμότητας στην Πολωνία μειώθηκαν πέρυσι. Αυτό συμβαίνει καθώς το Υπουργείο Κλίματος και Περιβάλλοντος αναφέρει ότι ένα «κύμα παραπληροφόρησης» σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της πράσινης τεχνολογίας εμποδίζει τον εκσυγχρονισμό του συστήματος θέρμανσης της χώρας.
Καινοτομία και προοπτικές
Παρά τις προκλήσεις, μεγάλες εταιρείες επενδύουν σε νέες τεχνολογίες αντλιών θερμότητας, δείχνοντας εμπιστοσύνη στη μακροπρόθεσμη ζήτηση.
Τον Μάιο, η Amazon ανακοίνωσε συμφωνία για την εγκατάσταση νέου τύπου συστήματος αντλιών θερμότητας σε ταράτσες εμπορικών κτιρίων της, με στόχο την πλήρως ηλεκτρική θέρμανση και αποδοτική ψύξη.
Παράλληλα, η Mitsubishi Heavy Industries Air-Conditioning Europe ανακοίνωσε την ανάπτυξη νέων μοντέλων υψηλής ισχύος 10 kW και 14 kW για μεγαλύτερες κατοικίες και μικρές εμπορικές εγκαταστάσεις.
Άρθρο του Πέτρου Αλεξανδόπουλου όπως ανέβηκε στο energypress.gr
